Historie Terwinselen.
Wie zijn deze jongens. Ze zijn van Terwinselen, want verschillende herken ik terug, zo staat tweede van links onderste rij eentje van Schol.
Als je het weet stuur me een MAIL
Als je het weet stuur me een MAIL
- Inleiding
- Geschiedenis
Copyright
- Over mij
- Film
- tab 6
- tab 7
- tab 8
- tab 9
- tab 10
- tab 11
- tab 12
- tab 13
- tab 14
- tab 15
- tab 16
- tab 17
- tab 18
- tab 19
- tab 20
Een overzicht in beeld en verhalen over het ontstaan van een dorp. Terwinselen is ontstaan door de mijnindustrie. De mensen die werkten in de staatsmijn Wilhelmina, hadden een kerk nodig en Pastoor Spierts kreeg de opdracht om een kerk te bouwen, een school een pastorie en een huis voor de arts van het dorp. Alleen die arts heeft er nooit gewoond. Eerst de mijnarts dokter Berger, daarna de mijnarts dokter Meesters. Men ziet de veranderingen van een dorp. Die haar verenigingen had en bedrijven en de mensen die het dorp groot maakte.
Van Han vd Bolt kreeg ik 467 foto’s door het grote aantal was ik genoodzaakt de site in een ander jasje te steken. De meeste verzamelingen zijn van de verkennerij, maar ook de huishoudschool, carnaval in het casino poseren de revue.
De kaart is de kaart van Terwinselen van 1963. Hij werd gevonden in een oude archiefkast van de gemeente Kerkrade.
In 1963 kwam ik van de lagere school af.
Heb je foto's of ander materiaal over Terwinselen dan kun je me een mail sturen
De Winselerhof:
Een Historisch Monument in het Groen
De Winselerhof behoort tot de oudste en meest eerbiedwaardige hoeves in de wijde omtrek van Kerkrade en Landgraaf. Sinds de heropening als hotel-restaurant en conferentiecentrum in 1986, ademt de locatie weer de grandeur van weleer, maar de wortels van deze plek reiken vele eeuwen dieper de Limburgse bodem in.
De bakermat in het Strijthagerdal
De hoeve ligt genesteld in de uiterste zuidhoek van het schilderachtige Strijthagerdal. Het is een plek waar de natuur letterlijk tot leven komt: in de kelders en direct rondom de gebouwen ontspringt de Strijthagerbeek, die haar weg noordoostwaarts zoekt richting de Worm.
Het is geen toeval dat juist hier een nederzetting ontstond. De natuurlijke beschutting van het dal, de aanwezigheid van zuiver bronwater en de vruchtbare grond maakten dit in de prehistorie al tot een ideale woonplek. Dat dit meer is dan een vermoeden, bleek in de jaren twintig. Tijdens spitwerk op de heuvel ten zuiden van de hof — in de richting van de kerk van Terwinselen — vonden de kinderen van de familie Keybets, de laatste eigenaren die het boerenbedrijf runden, eeuwenoude urnen die getuigen van een zeer vroege bewoning.
Romeinse sporen en vroege mijnbouw
Ook de Romeinen wisten de strategische en vruchtbare ligging van het dal te waarderen. Slechts een steenworp ten noorden van de Winselerhof werden in 1922 de resten van een Romeinse villa blootgelegd. Dit statige landhuis lag op de grens van het dal, vlakbij de Overstehof, precies tussen de belangrijke heirbanen die de verbinding vormden tussen Keulen, Heerlen (Coriovallum), Maastricht en Tongeren.
Een fascinerend detail uit deze opgravingen is de vondst van steenkool in de stookplaats van de villa. Het bewijst dat de bewoners destijds al gebruikmaakten van de rijkdommen uit de bodem, lang voordat de grootschalige mijnbouw de regio zou veranderen. Hoewel veel van deze bodemschatten en gebruiksvoorwerpen destijds werden bewaard in het museum van kasteel Oud Ehrenstein, is het fysieke landschap inmiddels onherkenbaar veranderd. De villaresten en een groot deel van de landerijen verdwenen in de loop der tijd onder de imposante steenberg van de voormalige Staatsmijn Wilhelmina.
Ondanks die veranderende omgeving bleef de Winselerhof zelf fier overeind als een baken van historie in het hart van Parkstad.
De Middeleeuwen:
Van Wijngaarden tot Hertogdom
In de late middeleeuwen verschijnt de Winselerhof voor het eerst officieel in de geschiedschrijving. Het zijn de beroemde Annales Rodenses die melding maken van een schenking in het jaar 1155. De Graaf van Saffenburg schonk destijds zeven morgen land "bij Winzeler aan de overzijde van de Anstel" aan abt Richerus van de Abdij Rolduc. Het was een diplomatieke geste: compensatie voor de teruggave van een parochiekerk.
De naam: Een erfenis van de wijnbouw
De naam 'Winseler' draagt een geheim in zich dat terugvoert naar de hellingen van het dal. Waarschijnlijk is de naam afgeleid van het Duitse "Winzer", wat wijnbouwer betekent. Oude kadasterkaarten bevestigen dit vermoeden: op de noordwestelijke wand van het dal, slechts enkele honderden meters van de hoeve, werden vroeger druiven geteeld. De Winselerhof was dus van oorsprong letterlijk de 'hoeve van de wijnbouwer', een traditie die in de middeleeuwen al diep geworteld was.
Een strategisch leengoed
In 1312 duikt de naam opnieuw op, ditmaal als "Clein Winzeln". Beatrijs van Anstel verhief de hof toen als leen voor Hertog Jan III van Brabant. Het jaar 1312 is een cruciaal jaartal in de lokale historie, omdat het ook wordt aangegeven als het geboortejaar van het nabijgelegen Kasteel Strijthagen. Sindsdien zijn de geschiedenissen van de Winselerhof en het kasteel onlosmakelijk met elkaar verbonden.
Het schaakbord van de macht
De opkomst van de Winselerhof stond niet op zichzelf, maar was onderdeel van een groter politiek machtsspel. Vanaf het einde van de twaalfde eeuw breidden de hertogen van Brabant hun invloed gestaag uit naar het oosten. Hun doel? De controle over de vitale handelswegen tussen Keulen en Brabant-Vlaanderen — de as Heerlen-Kerkrade-Aken.
Na de bloedige Limburgse Successieoorlogen, die in 1288 hun hoogtepunt vonden, trokken de Brabanders definitief aan het langste eind. Zij kregen de zeggenschap over het Land van 's-Hertogenrade, waardoor de Winselerhof in het hart van een bloeiend Europees handelsgebied kwam te liggen.
Eigenaren en Pachters:
De Bewoners van de Eeuwen
De naam van de Winselerhof is door de eeuwen heen met de tijd meegegroeid. In stoffige archieven en op vergeelde kaarten komen we variaties tegen als Wenselen (1312), Zo der Wientzelen (1489), het statige Wentzlerhoff (1752) en zelfs Wizelaar, totdat het uiteindelijk rust vond in de naam die we nu allemaal kennen: de Winselerhof.
Een komen en gaan van adel
De lijst van eigenaren leest als een geschiedenisboek van de Europese adel. Na de vroege schenkingen door de Graven van Saffenburg en de familie Van Anstel, doken in de 15e eeuw namen op als Werner van Bronkhorst tot Gronsveld. Een bijzonder deel van de hoeve, het zogenaamde ‘Kleine Winzelen’, bleef eeuwenlang nauw verbonden met de Abdij Rolduc.
In de 18e eeuw zwaaiden invloedrijke prinsessen en prinsen de scepter, waaronder de families Von Salm, De Ligne en de heren van Amstenrade. Deze adellijke periode eindigde abrupt in 1794, toen de Franse republikeinse legers Limburg veroverden en een nieuwe tijd inbrandden.
De omslag: Van Graaf naar Boer
Rond 1900 was de hoeve in handen van de Belgische graaf De Marchant et d’Ansembourg. Met een oppervlakte van bijna 71 hectare was het een landgoed van formaat, verspreid over Kerkrade, Schaesberg en Heerlen.
De 20e eeuw bracht echter grote veranderingen:
Verval en de weg naar herstel
Na de Tweede Wereldoorlog kwam de landbouw onder druk te staan. Eind 1965 werd de hoeve verkocht aan de gemeente Kerkrade. De omliggende landerijen veranderden in het industrieterrein Dentgenbach en de prachtige hoeve raakte helaas in verval. Plannen voor een kunstenaarscentrum of ruitersportcentrum strandden door geldgebrek.
Het tij keerde in de jaren '80. Na de gemeentelijke herindeling kwam de hoeve bij Landgraaf terecht, die het overdroeg aan de Limburgse Monumenten Stichting. Met de nodige subsidies en de visie van Camille Oostwegel onderging de hoeve een spectaculaire metamorfose. In september 1986 opende het haar deuren als het internationale hotel-restaurant dat vandaag de dag nog steeds een kroonjuweel van de regio is.
De dynastieën van de pachters
Achter de schermen waren het de pachters die de grond bewerkten en de muren leven gaven. Generaties lang bleef de pacht binnen bepaalde families.
Monument Winselerhof:
Tussen Vakwerk en Steen
De Winselerhof is niet zomaar een gebouw; het is een monumentaal contrast. Waar de omgeving in de twintigste eeuw gedomineerd werd door de rokende schoorstenen en de bedrijvigheid van de Staatsmijn Wilhelmina, bleef de hoeve een baken van rust en historie.
Architectonische pracht
Volgens de Rijksuitgave uit 1962 is de hoeve grotendeels opgetrokken uit baksteen rondom een gesloten binnenplaats. Het woonhuis stamt uit de tweede helft van de 17e eeuw en herkent men aan de karakteristieke houten kruiskozijnen. Onder de grond bevinden zich de indrukwekkende kelders met kruisgeweven en robuuste mergelribben, die rusten op een vierkante middenpijler.
Een bijzonder detail is het houten Christusbeeld (corpus) uit de 17e eeuw dat in de hoeve wordt bewaard. Dit beeld is afkomstig van het kruispunt Tunnelweg-Strijthagerweg en draagt de littekens van de geschiedenis: tijdens de eerste mijnstaking werd het beeld van zijn kruis gerukt, waarbij de armen braken. Later zijn deze met zorg hersteld.
De herinneringen van Hubert Keybets
De laatste eigenaar-boer, Hubert Keybets, wist details te vertellen die in geen enkel officieel archief staan. Zo werd de hoeve deels gebouwd van 'veldbrandstenen', die ter plekke werden gebakken in een brikkenoven op het landgoed.
Eigen grondstoffen: Grind uit de tuin
Tot eind jaren dertig was de Winselerhof zelfvoorzienend in meer dan alleen voedsel. Pal voor het woonhuis lag een eigen grindgroeve. Dit grind werd gebruikt om alle wegen in het parochiedorp Terwinselen te verharden. Na de oorlog werd de groeve zelfs mechanisch geëxploiteerd met machines waar de Staatsmijn destijds jaloers op was.
Het leven op de hoeve
Het dagelijks leven was hard werken, maar vol kleurrijke tradities:
De tol van de tijd
De moderne tijd bracht ook schade. Door de mijnbouw verzakte de bodem onder de hoeve met maar liefst twee meter, wat in 1981 leidde tot het deels instorten van de schuur. Ondanks deze tegenslagen en de gedwongen verkoop van landbouwgrond aan de mijnen, bleef de familie Keybets de hoeve trouw tot de verkoop aan de gemeente in 1965.
Dit verhaal, opgetekend ter ere van het diamanten huwelijk van Joseph Snijders en zijn vrouw, vormt de brug tussen een rijk agrarisch verleden en de huidige pracht van de Winselerhof.
De Wedergeboorte:
Van Bouwvallige Hoeve naar Gastronomisch Icoon
Begin jaren tachtig leek het lot van de Winselerhof bezegeld door verval en mijnschade. Het tij keerde in januari 1983, toen Camille Oostwegel — destijds al bekend van Kasteel Erenstein en Château Neercanne — het initiatief nam voor een grootschalige restauratie. Het was een gedurfd project waarbij de historische ziel van de hoeve hand in hand moest gaan met modern comfort.
Een huzarenstukje van restauratie
Op 11 juni 1985 klonk het startschot voor de werkzaamheden. Onder nauwlettend toezicht van de Rijksdienst voor Monumentenzorg werd de hoeve steen voor steen hersteld. Het project diende bovendien als een bijzonder leerling-werkervaringsproject, waardoor jong vakmanschap werd ingezet om oude ambachten nieuw leven in te blazen.
De officiële mijlpalen volgden elkaar snel op:
Historische pracht in een nieuw jasje
Bij de renovatie is met groot respect voor het verleden gewerkt. De authentieke poorten, de robuuste moerbalkzolderingen en de gotische gewelvenkelder werden in hun volle glorie hersteld. De grote schuur, die deels was ingestort, werd herbouwd met behoud van de unieke Habsburger-spanten-constructie. Deze indrukwekkende ruimte doet nu dienst als de 'Rome-zaal'. Ook de vijver voor de toegangspoort, die jarenlang gedempt was, keerde terug in het landschap.
Een kijkje binnen de muren
Wie vandaag de dag door de hardstenen toegangspoort stapt, betreedt een wereld van luxe met een historisch fundament:
De Omgeving:
Een Landschap vol Contrasten
Wie de Winselerhof bezoekt, stapt een wereld binnen waar de tijd lijkt te hebben stilgestaan, terwijl de omgeving volop in beweging is. De hoeve markeert het begin van het Strijthagerdal, een waardevol natuurgebied dat dapper standhoudt tussen de omliggende industrie.
Een wandeling door de geschiedenis
Rondom de hoeve nodigen wandelpaden uit tot verkenning. Een van de meest markante routes voert naar de top van de oude steenberg van de Staatsmijn Wilhelmina. Met zijn 230 meter hoogte biedt deze een uniek contrast met de historische hoeve aan de voet ervan. Terwijl beneden de zeldzame planten en dieren van het dal gedijen, herinnert de berg aan het zwarte goud dat de regio groot maakte.
De Strijthagerbeek, die bij de Winselerhof ontspringt, rijgt de monumenten van het dal als kralen aan een snoer aaneen:
De eeuwige band met Rolduc
De geschiedenis van de Winselerhof is onlosmakelijk verbonden met de Abdij Rolduc. Deze imposante abdij, gesticht in 1104 door Ailbertus, kijkt vanaf de andere zijde van Kerkrade uit over het Wormdal. Net als de Winselerhof heeft ook Rolduc de sporen van de mijnbouw gedragen; in 1965 moest de abdijkerk zelfs in een betonnen ring worden vastgelegd om verdere schade door bodemverzakking te voorkomen.
Bronnen van waarheid
Dit verslag is niet slechts gebaseerd op jaartallen, maar op de levende herinneringen van hen die erbij waren.
Nawoord
Dit document werd voltooid in december 1986 door Pierre J.M.H.Th. Snijders, als eerbetoon aan het diamanten huwelijksfeest van zijn ouders. Het is een prachtig bewaard gebleven verslag van een cruciaal moment: de transformatie van een vervallen agrarisch monument naar een internationaal boegbeeld van Limburgse gastvrijheid.
Persoonlijke noot:
De uitgebreide collectie van 140 dia's die Pierre Snijders destijds maakte, vormt een uniek visueel archief van de afbraak en wederopbouw van de Winselerhof—een tijdcapsule van een familiegeschiedenis die diep geworteld is in de bodem van Terwinselen.
Voetnoten & Bronnen:
(1) Vondsten familie Keybets, jaren '20.
(2) Opgravingen Romeinse villa 1922; archief Vogelmuseum Kasteel Oud Ehrenstein.
(3) Annales Rodenses, 1155; archief Abdij Rolduc.
(4) Brabantse machtsuitbreiding en de Slag bij Woeringen (1288).
Een Historisch Monument in het Groen
De Winselerhof behoort tot de oudste en meest eerbiedwaardige hoeves in de wijde omtrek van Kerkrade en Landgraaf. Sinds de heropening als hotel-restaurant en conferentiecentrum in 1986, ademt de locatie weer de grandeur van weleer, maar de wortels van deze plek reiken vele eeuwen dieper de Limburgse bodem in.
De bakermat in het Strijthagerdal
De hoeve ligt genesteld in de uiterste zuidhoek van het schilderachtige Strijthagerdal. Het is een plek waar de natuur letterlijk tot leven komt: in de kelders en direct rondom de gebouwen ontspringt de Strijthagerbeek, die haar weg noordoostwaarts zoekt richting de Worm.
Het is geen toeval dat juist hier een nederzetting ontstond. De natuurlijke beschutting van het dal, de aanwezigheid van zuiver bronwater en de vruchtbare grond maakten dit in de prehistorie al tot een ideale woonplek. Dat dit meer is dan een vermoeden, bleek in de jaren twintig. Tijdens spitwerk op de heuvel ten zuiden van de hof — in de richting van de kerk van Terwinselen — vonden de kinderen van de familie Keybets, de laatste eigenaren die het boerenbedrijf runden, eeuwenoude urnen die getuigen van een zeer vroege bewoning.
Romeinse sporen en vroege mijnbouw
Ook de Romeinen wisten de strategische en vruchtbare ligging van het dal te waarderen. Slechts een steenworp ten noorden van de Winselerhof werden in 1922 de resten van een Romeinse villa blootgelegd. Dit statige landhuis lag op de grens van het dal, vlakbij de Overstehof, precies tussen de belangrijke heirbanen die de verbinding vormden tussen Keulen, Heerlen (Coriovallum), Maastricht en Tongeren.
Een fascinerend detail uit deze opgravingen is de vondst van steenkool in de stookplaats van de villa. Het bewijst dat de bewoners destijds al gebruikmaakten van de rijkdommen uit de bodem, lang voordat de grootschalige mijnbouw de regio zou veranderen. Hoewel veel van deze bodemschatten en gebruiksvoorwerpen destijds werden bewaard in het museum van kasteel Oud Ehrenstein, is het fysieke landschap inmiddels onherkenbaar veranderd. De villaresten en een groot deel van de landerijen verdwenen in de loop der tijd onder de imposante steenberg van de voormalige Staatsmijn Wilhelmina.
Ondanks die veranderende omgeving bleef de Winselerhof zelf fier overeind als een baken van historie in het hart van Parkstad.
De Middeleeuwen:
Van Wijngaarden tot Hertogdom
In de late middeleeuwen verschijnt de Winselerhof voor het eerst officieel in de geschiedschrijving. Het zijn de beroemde Annales Rodenses die melding maken van een schenking in het jaar 1155. De Graaf van Saffenburg schonk destijds zeven morgen land "bij Winzeler aan de overzijde van de Anstel" aan abt Richerus van de Abdij Rolduc. Het was een diplomatieke geste: compensatie voor de teruggave van een parochiekerk.
De naam: Een erfenis van de wijnbouw
De naam 'Winseler' draagt een geheim in zich dat terugvoert naar de hellingen van het dal. Waarschijnlijk is de naam afgeleid van het Duitse "Winzer", wat wijnbouwer betekent. Oude kadasterkaarten bevestigen dit vermoeden: op de noordwestelijke wand van het dal, slechts enkele honderden meters van de hoeve, werden vroeger druiven geteeld. De Winselerhof was dus van oorsprong letterlijk de 'hoeve van de wijnbouwer', een traditie die in de middeleeuwen al diep geworteld was.
Een strategisch leengoed
In 1312 duikt de naam opnieuw op, ditmaal als "Clein Winzeln". Beatrijs van Anstel verhief de hof toen als leen voor Hertog Jan III van Brabant. Het jaar 1312 is een cruciaal jaartal in de lokale historie, omdat het ook wordt aangegeven als het geboortejaar van het nabijgelegen Kasteel Strijthagen. Sindsdien zijn de geschiedenissen van de Winselerhof en het kasteel onlosmakelijk met elkaar verbonden.
Het schaakbord van de macht
De opkomst van de Winselerhof stond niet op zichzelf, maar was onderdeel van een groter politiek machtsspel. Vanaf het einde van de twaalfde eeuw breidden de hertogen van Brabant hun invloed gestaag uit naar het oosten. Hun doel? De controle over de vitale handelswegen tussen Keulen en Brabant-Vlaanderen — de as Heerlen-Kerkrade-Aken.
Na de bloedige Limburgse Successieoorlogen, die in 1288 hun hoogtepunt vonden, trokken de Brabanders definitief aan het langste eind. Zij kregen de zeggenschap over het Land van 's-Hertogenrade, waardoor de Winselerhof in het hart van een bloeiend Europees handelsgebied kwam te liggen.
Eigenaren en Pachters:
De Bewoners van de Eeuwen
De naam van de Winselerhof is door de eeuwen heen met de tijd meegegroeid. In stoffige archieven en op vergeelde kaarten komen we variaties tegen als Wenselen (1312), Zo der Wientzelen (1489), het statige Wentzlerhoff (1752) en zelfs Wizelaar, totdat het uiteindelijk rust vond in de naam die we nu allemaal kennen: de Winselerhof.
Een komen en gaan van adel
De lijst van eigenaren leest als een geschiedenisboek van de Europese adel. Na de vroege schenkingen door de Graven van Saffenburg en de familie Van Anstel, doken in de 15e eeuw namen op als Werner van Bronkhorst tot Gronsveld. Een bijzonder deel van de hoeve, het zogenaamde ‘Kleine Winzelen’, bleef eeuwenlang nauw verbonden met de Abdij Rolduc.
In de 18e eeuw zwaaiden invloedrijke prinsessen en prinsen de scepter, waaronder de families Von Salm, De Ligne en de heren van Amstenrade. Deze adellijke periode eindigde abrupt in 1794, toen de Franse republikeinse legers Limburg veroverden en een nieuwe tijd inbrandden.
De omslag: Van Graaf naar Boer
Rond 1900 was de hoeve in handen van de Belgische graaf De Marchant et d’Ansembourg. Met een oppervlakte van bijna 71 hectare was het een landgoed van formaat, verspreid over Kerkrade, Schaesberg en Heerlen.
De 20e eeuw bracht echter grote veranderingen:
- Mijnbouw: In 1899 kocht de Staatsmijn Wilhelmina een groot deel van de gronden op.
- Terwinselen: In 1919 kocht bouwpastoor Hubert Spierts 10 hectare grond voor de stichting van een nieuw parochiedorp: Terwinselen, een naam die een directe ode is aan de Winselerhof.
- Eigendom: Op 1 oktober 1919 — de traditionele pachtwisseldag — kocht pachter Joseph Keybets de hoeve van de graaf. Hiermee werd de Winselerhof na eeuwen eindelijk eigendom van de familie die er werkte.
Verval en de weg naar herstel
Na de Tweede Wereldoorlog kwam de landbouw onder druk te staan. Eind 1965 werd de hoeve verkocht aan de gemeente Kerkrade. De omliggende landerijen veranderden in het industrieterrein Dentgenbach en de prachtige hoeve raakte helaas in verval. Plannen voor een kunstenaarscentrum of ruitersportcentrum strandden door geldgebrek.
Het tij keerde in de jaren '80. Na de gemeentelijke herindeling kwam de hoeve bij Landgraaf terecht, die het overdroeg aan de Limburgse Monumenten Stichting. Met de nodige subsidies en de visie van Camille Oostwegel onderging de hoeve een spectaculaire metamorfose. In september 1986 opende het haar deuren als het internationale hotel-restaurant dat vandaag de dag nog steeds een kroonjuweel van de regio is.
De dynastieën van de pachters
Achter de schermen waren het de pachters die de grond bewerkten en de muren leven gaven. Generaties lang bleef de pacht binnen bepaalde families.
- De familie Quaidflieg (of Quaidvlieg) bewoonde de hoeve bijna een eeuw lang (1744-1830).
- Daarna nam de familie Savelberg het stokje over, gevolgd door de familie Keybets.
Monument Winselerhof:
Tussen Vakwerk en Steen
De Winselerhof is niet zomaar een gebouw; het is een monumentaal contrast. Waar de omgeving in de twintigste eeuw gedomineerd werd door de rokende schoorstenen en de bedrijvigheid van de Staatsmijn Wilhelmina, bleef de hoeve een baken van rust en historie.
Architectonische pracht
Volgens de Rijksuitgave uit 1962 is de hoeve grotendeels opgetrokken uit baksteen rondom een gesloten binnenplaats. Het woonhuis stamt uit de tweede helft van de 17e eeuw en herkent men aan de karakteristieke houten kruiskozijnen. Onder de grond bevinden zich de indrukwekkende kelders met kruisgeweven en robuuste mergelribben, die rusten op een vierkante middenpijler.
Een bijzonder detail is het houten Christusbeeld (corpus) uit de 17e eeuw dat in de hoeve wordt bewaard. Dit beeld is afkomstig van het kruispunt Tunnelweg-Strijthagerweg en draagt de littekens van de geschiedenis: tijdens de eerste mijnstaking werd het beeld van zijn kruis gerukt, waarbij de armen braken. Later zijn deze met zorg hersteld.
De herinneringen van Hubert Keybets
De laatste eigenaar-boer, Hubert Keybets, wist details te vertellen die in geen enkel officieel archief staan. Zo werd de hoeve deels gebouwd van 'veldbrandstenen', die ter plekke werden gebakken in een brikkenoven op het landgoed.
- Het oudste deel: Volgens Hubert waren de oostvleugels (de varkens- en schapenstal) de oudste gedeelten. Hij herinnerde zich nog een muur van keien en een oud bakoventje voor varkensvoer.
- Verdwenen fundamenten: Bij het graven van silo's in de jaren veertig stuitte men op mergelstenen fundamenten die erop wijzen dat de hoeve ooit nóg oostelijker lag, dichter bij een groot, verdwenen bakhuis aan de vijver.
- Vakwerk en Stro: Tot 1892 bestond een groot deel van de muren nog uit vakwerk (wilgentenen vlechtwerk besmeerd met leem, stro en koemest) en waren de daken bedekt met stro. Op last van Graaf de Marchant et d'Ansembourg werd dit in 1892 gemoderniseerd naar baksteen en pannen. Om dit te financieren, verkocht de graaf de monumentale eiken rondom de hoeve.
Eigen grondstoffen: Grind uit de tuin
Tot eind jaren dertig was de Winselerhof zelfvoorzienend in meer dan alleen voedsel. Pal voor het woonhuis lag een eigen grindgroeve. Dit grind werd gebruikt om alle wegen in het parochiedorp Terwinselen te verharden. Na de oorlog werd de groeve zelfs mechanisch geëxploiteerd met machines waar de Staatsmijn destijds jaloers op was.
Het leven op de hoeve
Het dagelijks leven was hard werken, maar vol kleurrijke tradities:
- De pachtreis: Tot 1887 bracht grootvader Leonard Keybets de pacht persoonlijk naar de graaf bij Brussel. Een reis te paard die meerdere dagen duurde, met een overnachting in Hasselt om van paard te wisselen.
- Markt in Aken: Iedere week vertrok de sjees naar Aken met boter, fruit en eieren. Dienstmeisjes droegen de zware manden soms kilometers ver op hun hoofd, rustend op een speciaal hoofdkussen.
- Internationale allure: 'Opa' Joseph Keybets was niet alleen boer en raadslid, maar sprak ook vloeiend Frans. Zijn inzet voor Belgische vluchtelingen tijdens de Eerste Wereldoorlog leverde hem zelfs een koninklijke Belgische onderscheiding op.
De tol van de tijd
De moderne tijd bracht ook schade. Door de mijnbouw verzakte de bodem onder de hoeve met maar liefst twee meter, wat in 1981 leidde tot het deels instorten van de schuur. Ondanks deze tegenslagen en de gedwongen verkoop van landbouwgrond aan de mijnen, bleef de familie Keybets de hoeve trouw tot de verkoop aan de gemeente in 1965.
Dit verhaal, opgetekend ter ere van het diamanten huwelijk van Joseph Snijders en zijn vrouw, vormt de brug tussen een rijk agrarisch verleden en de huidige pracht van de Winselerhof.
De Wedergeboorte:
Van Bouwvallige Hoeve naar Gastronomisch Icoon
Begin jaren tachtig leek het lot van de Winselerhof bezegeld door verval en mijnschade. Het tij keerde in januari 1983, toen Camille Oostwegel — destijds al bekend van Kasteel Erenstein en Château Neercanne — het initiatief nam voor een grootschalige restauratie. Het was een gedurfd project waarbij de historische ziel van de hoeve hand in hand moest gaan met modern comfort.
Een huzarenstukje van restauratie
Op 11 juni 1985 klonk het startschot voor de werkzaamheden. Onder nauwlettend toezicht van de Rijksdienst voor Monumentenzorg werd de hoeve steen voor steen hersteld. Het project diende bovendien als een bijzonder leerling-werkervaringsproject, waardoor jong vakmanschap werd ingezet om oude ambachten nieuw leven in te blazen.
De officiële mijlpalen volgden elkaar snel op:
- 13 maart 1986: Het bereiken van het hoogste punt.
- 15 september 1986: De feestelijke opening door de minister van WVC. Ter gelegenheid hiervan werd op de binnenplaats het levensgrote standbeeld van de os onthuld, een verwijzing naar het agrarische verleden van de hof.
Historische pracht in een nieuw jasje
Bij de renovatie is met groot respect voor het verleden gewerkt. De authentieke poorten, de robuuste moerbalkzolderingen en de gotische gewelvenkelder werden in hun volle glorie hersteld. De grote schuur, die deels was ingestort, werd herbouwd met behoud van de unieke Habsburger-spanten-constructie. Deze indrukwekkende ruimte doet nu dienst als de 'Rome-zaal'. Ook de vijver voor de toegangspoort, die jarenlang gedempt was, keerde terug in het landschap.
Een kijkje binnen de muren
Wie vandaag de dag door de hardstenen toegangspoort stapt, betreedt een wereld van luxe met een historisch fundament:
- De Ontvangst: Het voormalige woonhuis herbergt nu de ontvangsthal in de oude keuken, compleet met het originele fornuis. De omliggende zalen en de serre bieden een adembenemend uitzicht over de Strijthagervallei.
- Gastronomie en Ontspanning: Waar vroeger de koeien stonden, bevindt zich nu de hoogwaardige Italiaanse keuken. De gewelvenkelder, waar ooit de voorraden van de familie Keybets lagen, dient nu als sfeervolle wijnbar.
- Overnachten in Historie: De enorme zolders en de oude stallen zijn getransformeerd tot 49 luxe hotelkamers en suites. Veel kamers zijn uitgevoerd als split-level, waarbij het ossen-wapen subtiel in de stoffering is verwerkt als eerbetoon aan de historie.
- Het Bakhuis: Het afgelegen bakhuis, vijftig meter oostelijk van de hoofdpoort, werd in zijn oorspronkelijke staat gerenoveerd en ingericht als appartementen, waarmee de cirkel van bewoning op dit historische terrein rond is.
De Omgeving:
Een Landschap vol Contrasten
Wie de Winselerhof bezoekt, stapt een wereld binnen waar de tijd lijkt te hebben stilgestaan, terwijl de omgeving volop in beweging is. De hoeve markeert het begin van het Strijthagerdal, een waardevol natuurgebied dat dapper standhoudt tussen de omliggende industrie.
Een wandeling door de geschiedenis
Rondom de hoeve nodigen wandelpaden uit tot verkenning. Een van de meest markante routes voert naar de top van de oude steenberg van de Staatsmijn Wilhelmina. Met zijn 230 meter hoogte biedt deze een uniek contrast met de historische hoeve aan de voet ervan. Terwijl beneden de zeldzame planten en dieren van het dal gedijen, herinnert de berg aan het zwarte goud dat de regio groot maakte.
De Strijthagerbeek, die bij de Winselerhof ontspringt, rijgt de monumenten van het dal als kralen aan een snoer aaneen:
- De Overstehof: Ooit een trotse hoeve, nu een bruisend recreatiecentrum met forellenvijvers waar vroeger zoetwatermosselen werden gekweekt.
- Kasteel Strijthagen: Met zijn oorsprong in 1312, de monumentale hoeve uit 1691 en de karakteristieke watermolen.
- Kasteel Erenstein: Het 'hoofdkwartier' van de familie Oostwegel, gelegen in het nabijgelegen Ansteldal.
De eeuwige band met Rolduc
De geschiedenis van de Winselerhof is onlosmakelijk verbonden met de Abdij Rolduc. Deze imposante abdij, gesticht in 1104 door Ailbertus, kijkt vanaf de andere zijde van Kerkrade uit over het Wormdal. Net als de Winselerhof heeft ook Rolduc de sporen van de mijnbouw gedragen; in 1965 moest de abdijkerk zelfs in een betonnen ring worden vastgelegd om verdere schade door bodemverzakking te voorkomen.
Bronnen van waarheid
Dit verslag is niet slechts gebaseerd op jaartallen, maar op de levende herinneringen van hen die erbij waren.
- Zo weten we van de prehistorische urnen dankzij de getuigenis van de oudste zoon Keybets.
- De verhalen over de Romeinse villa (bewoond van ca. 100 tot 213 na Chr.) danken we aan het onderzoek van bouwpastoor Hubert Spierts.
- En het houten Christusbeeld, dat de mijnstakingen overleefde, hangt nu als een stille getuige in de ontvangsthal van de hof.
Nawoord
Dit document werd voltooid in december 1986 door Pierre J.M.H.Th. Snijders, als eerbetoon aan het diamanten huwelijksfeest van zijn ouders. Het is een prachtig bewaard gebleven verslag van een cruciaal moment: de transformatie van een vervallen agrarisch monument naar een internationaal boegbeeld van Limburgse gastvrijheid.
Persoonlijke noot:
De uitgebreide collectie van 140 dia's die Pierre Snijders destijds maakte, vormt een uniek visueel archief van de afbraak en wederopbouw van de Winselerhof—een tijdcapsule van een familiegeschiedenis die diep geworteld is in de bodem van Terwinselen.
Voetnoten & Bronnen:
(1) Vondsten familie Keybets, jaren '20.
(2) Opgravingen Romeinse villa 1922; archief Vogelmuseum Kasteel Oud Ehrenstein.
(3) Annales Rodenses, 1155; archief Abdij Rolduc.
(4) Brabantse machtsuitbreiding en de Slag bij Woeringen (1288).
De foto's, films en teksten op deze site heb ik gekregen of ik heb gevraagd of ik ze mag gebruiken.
Ik heb overal een copyright op de achtergrond foto’s gezet. Dat was noodzakelijk omdat er een Facebook site is die mijn foto’s klakkeloos zit te kopiëren. Ik zag zelfs een bijdrage van Wim Ederveen die die tekst en al mee kopieerde. Er is een auteurswet in Nederland. Ik krijg foto’s van mensen di scan ik en dan kost het vaak veel moeite om dat wat er opstaat ook zichtbaar te maken. Daar koop ik software voor en leer me de technieken het is dus pure diefstal om foto’s te stelen van deze site en zeer onbeschoft.
Er was iemand die een foto stal van Flickr en die ging hij commercieel gebruiken. De boete die dit bedrijf heeft moeten betalen was 60.000 euro. Het lijkt me dus duidelijk. Stelen van foto’s is ook diefstal.
Ik heb overal een copyright op de achtergrond foto’s gezet. Dat was noodzakelijk omdat er een Facebook site is die mijn foto’s klakkeloos zit te kopiëren. Ik zag zelfs een bijdrage van Wim Ederveen die die tekst en al mee kopieerde. Er is een auteurswet in Nederland. Ik krijg foto’s van mensen di scan ik en dan kost het vaak veel moeite om dat wat er opstaat ook zichtbaar te maken. Daar koop ik software voor en leer me de technieken het is dus pure diefstal om foto’s te stelen van deze site en zeer onbeschoft.
Er was iemand die een foto stal van Flickr en die ging hij commercieel gebruiken. De boete die dit bedrijf heeft moeten betalen was 60.000 euro. Het lijkt me dus duidelijk. Stelen van foto’s is ook diefstal.
Ik moest naar Amsterdam naar het Vu Medisch Centrum Afdeling K, van mijn nieuwe huisarts, om te laten onderzoeken of ik nu een man ben of een vrouw. Uit het onderzoek is gebleken dat ik Genderdysforie heb, dus vrouw ben. Ik heb daarop mijn naam verandert in :
Viviënne Crutzen
Foto is gemaakt september 2024
